| in latino | in italiano | esempi | |
|---|---|---|---|
| le vocali | |||
| ă breve in sillaba aperta | rimane a | lătus = lato | |
| ă " in sillaba chiusa | căntus = canto | ||
| ā lunga in sillaba aperta | rimane a | ||
| ā " in sillaba chiusa | |||
| ĕ breve in sillaba aperta | diventa ie | lĕvis = lieve | |
| ĕ " in sillaba chiusa | rimane è | pĕllis = pèlle | |
| ē lunga in sillaba aperta | rimane é | cēra = céra | |
| ē " in sillaba chiusa | ēsca = ésca | ||
| ĭ breve in sillaba aperta | diventa é | pĭrus = péro | |
| ĭ " in sillaba chiusa | dĭgnus = dégno | ||
| ī lunga in sillaba aperta | rimane i | amīcus = amico | |
| ī " in sillaba chiusa | vīlla = villa | ||
| ŏ breve in sillaba aperta | diventa uo | nŏvus = nuovo | |
| ŏ " in sillaba chiusa | rimane ò | cŏrpus = corpo | |
| ō lunga in sillaba aperta | rimane ó | hōra = ora | |
| ō " in sillaba chiusa | fōrma = forma | ||
| ŭ breve in sillaba aperta | diventa ó | gŭla = gola | |
| ŭ " in sillaba chiusa | bŭcca = bocca | ||
| ū lunga in sillaba aperta | rimane u | ūva = uva | |
| ū " in sillaba chiusa | frūctus = frutto | ||
| i dittonghi | |||
| il dittongo ae | diventa e | aeternus = eterno | |
| il dittongo oe | diventa e | ||
| il dittongo au | diventa spesso o | aurum = oro | |
| altri | |||
| il gruppo pl | diventa pi | planta = pianta; placere = piacere | |
| il gruppo ct | diventa tt | fructus = frutto; lectum = letto | |
| il gruppo ns | diventa s | insula = isola | |
| il gruppo li + vocale | diventa gl | familia = famiglia; consilium = consiglio | |
| il gruppo ti + vocale | diventa z o zi o zo o zz | palatium = palazzo; sapientia = sapienza | |
| la i iniziale, seguita da un'altra vocale, aveva valore di consonante e a poco a poco fu pronunciata | diventa gi | iustus = giusto | |